Vliegtuigcrash in de Zeelsterstraat

Zaterdag 22 september 1956 was een dag die menig Eindhovenaar zich nog lang zou heugen. Straaljagerpiloot Arie de Jong was op weg naar luchtmachtbasis Welschap toen zijn toestel in Strijp op een woonbuurt neerstortte. Er werd beweerd dat hij laag vloog om zijn vrouw te groeten en zich verkeek en met noodlottige afloop de daken raakte.





Op de foto zien we de Spar-kruidenier H.C. Smulders aan de Zeelsterstraat waar het toestel het dak raakte. Het toestel kwam op de grond op het veldje aan de erachter liggende Bergen op Zoomstraat (waar de piloot met zijn vrouw even verderop woonde).
Een geluk bij het ongeluk was dat het een stralende zaterdagmiddag was. Niet veel mensen waren thuis. Velen waren op pad om naar het bloemencorso te gaan kijken. Behalve de piloot was er slechts één dode, ene meneer Kortooms die achter zijn huis aan de Bergen op Zoomstraat aan zijn brommertje aan het sleutelen was.

Dat piloot de Jong later met militaire eer begraven werd, viel niet bij iedereen goed. Maar volgens defensie was de piloot niet de onverantwoorde stuntvlieger die zijn vrouw wou groeten, maar had het toestel motorpech gehad.
De weduwe de Jong-van Bronkhorst trouwde enkele jaren later met een voormalige collega van haar man. En in 1965 sloeg het noodlot wederom toe: ook haar tweede man verongelukte met zijn straaljager, ditmaal bij een demonstratie stuntvliegen bij een vliegshow.

De huizen aan de Zeelsterstraat (bouwjaar 1930) waren zwaar gehavend, maar konden weer worden hersteld. Tegenwoordig is het voormalige kruidenierspand, Zeelsterstraat 162, een gewone woning.

Link naar allerlei ooggetuigen-verhalen.

Mensfort

Mensfort is een buurt die omstreeks 1958 op de tekentafel lag. De Woenselse buurt werd gebouwd op een stuk akkerland dat oorspronkelijk aan de noordkant lag van het gehucht Frankrijk (waar nu de Frankrijkstraat is). De naam voor het nieuwbouwproject was enigszins misplaatst, want Mensfort was een gehucht dat op de plaats van de huidige Achtse Barrier lag, meer dan 2 kilometer noordelijk van de nieuwbouw Mensfort verwijderd.

De meeste woningen werden er in 1960-1964 opgeleverd. Eind 1967 telde de jonge buurt van zo'n 1280 woningen maar liefst 5002 inwoners: een gemiddelde van 4 inwoners per woning. Dat aantal liep vervolgens terug (de buurt wordt ouder, kinderen verlaten het huis) tot een minimale omvang van 2740 inwoners anno 2000. De woningvoorraad was inmiddels opgelopen tot over de 1400 (invulling van voormalige kerk- en schoolterreinen).
Tegenwoordig zijn er weer wat meer jongere gezinnen. De laatste jaren stabiliseert het inwonersaantal zich rond de 2900.




We staan hier op de Dr. Berlagelaan en kijken de Hendrik Staetslaan in richting oost. Het meest linkse huis is Dr. Berlagelaan 138, de rij links is Hendrik Staetslaan 43-63 en rechts zien we de rij 20-44.
Achter in de straat zien we het winkelblok met (omstreeks 1985) achtereenvolgens Albert Heijn (later Gruma, Spar), de Etos, groentenspeciaalzaak Van Wijk (vroeger Jamin), huishoudzaak van B. van Tijn (later video), de openbare bibliotheek (later boetiekje), de bakkers Houben (eerst) en (later) Michiels (nu pizza's), Zeg het met Bloemen, de autorijschool De Kempen en Ligtvoet schoenen (vroeger kleding, nu Marokkaanse super).

Op de foto van 1966 zien we op de achtergrond de toren van de Judas Taddeuskerk. Nu staat daar een nieuw appartementengebouw.

Mevrouw Foekens woonde 70 jaar in de Sparrenstraat

De Sparrenstraat is een kort straatje in Drents Dorp. De woningen zijn in 1927 door de N.V. Philips gebouwd. Over de straat is verder weinig te melden. Ik vond geen berichten in de archieven en oude kranten. Het lijkt wel alsof er 80 jaar niet is geleefd.

De foto is aan het eind van de straat genomen, vanaf de Eikenlaan. De bijzondere woningen met voorportalen (huisnummers 33 en 34) zullen bij de wijkvernieuwing van Drents Dorp niet worden gesloopt. Of dat ook voor de 38 andere huisjes van de straat geldt, weet ik niet. Het ziet er nu nog wel allemaal goed uit. Dat heb je als een woningbouwvereniging haar bezit goed verzorgt. Voor 400 euro per maand kun je er een tussenwoning huren.





In het kader van Digistein doet men zijn best de hele straat op internet actief te krijgen. Op deze site zijn de bewoners van nu te vinden.

Ik ging terug in de tijd en vond in het adresboek van 1934 de eerste bewoners. Daarbij zijn veel immigranten die door Philips binnen zijn gehaald. Gezien de familienamen uit Groningen en Drenthe, maar ook allochtonen uit Slowakije of Hongarije.
Het was een straat van starters. Velen waren nog maar pas getrouwd. Een van die eerste bewoners (mevrouw Foekens van nummer 20) zou er bijna 75 jaar blijven wonen!

1 Arie Boer, grondwerker
2 ?
3 Ja. Scharff, stopster, HHC Vos, fabrieksarbeider, G. Deijkers, kantoorbediende, L. en M. Deijkers, fabrieksarbeiders
4 Popko Biel, onderbaas (een echt Groningse naam!), gehuwd met Antje de Haan
5 Antoon Biesters, fabrieksarbeider, gehuwd met MJF Renders
6 P. Kraus, glasblazer
7 Th.J. Megens, fabrieksarbeider, gehuwd met JJ van der Linden
8 J. Lenting, fabrieksarbeider
9 R. Kraus, glasblazer
10 J. Mikesz, glasblazer
11 Jan Kalsbeek, electricien, gehuwd met Trijntje Moed
12 A. en J. Kraus, glasblazers
13 Ge. van den Hoofdakker, fabrieksarbeidster en H. Peterse, fabrieksarbeider
14 ?
15 A. Kainringer, glasblazer
16 L.A. Pepers, arbeider, gehuwd met J.C. Heijink
17 J.C. van den Hurk, onderbaas
18 B. Hauer, glasblazer
19 ?
20 Berend Foekens, glasblazer (weduwe Auguste Maria Foekens-Lameraner woonde hier nog als 90-jarige omstreeks de eeuwwisseling!)
21 ?
22 G.J. van den Heuvel, stoker machinedrijver
23 K. Kalsus, vloerlegger en K. Szabo, sjouwer
24 H.N. der Kinderen, fabrieksarbeider, gehuwd met M.A. van Kessel
25 M.H. de Klijn, machinemonteur, gehuwd met J.P. van Minderhout
26 J.H.C. Jansen, fabrieksarbeider
27 ?
28 M.J. Bergmans, magazijnmeester en L.G. Boller, werkmeester
29 Jan de Haan, melkventer
30 ?
31 G.B.J. Gerwers, metaaldraaier
32 P. Lehman, draaier, T. Schuller, gereedschapmaker
33 J. Schut, fabrieksarbeider
34 Jan Harhuis, glasblazer, gehuwd met Gerritje Pieterse
35 Antoon Prihoda mechaniker, gehuwd met F.K. Reidinger
36 L.J. Hulst, instrumentmaker, gehuwd met A.J.J. van der Burg
37 M.G.A Roijackers, machine-bankwerker
38 H.A.R. Jans chef-kantoorbediende
39 M.A.J. Geven, pakker
40 B.H. en N. Scholte, fabrieksarbeiders en wed. J.G. Scholte-Muller zonder beroep

_

Den Elzent: letterlijk een puinhoop

Verzorgingshuis "Den Elzent" werd omstreeks 1960 gebouwd aan de Alberdingk Thijmlaan 28. Een r.-k. woonzorgcentrum voor ouderen met 102 kamers en een grote kapel.
Op de ansicht van 1966 zien we het complex vanuit een terrasje van het Stadswandelpark. De kapel met prachtige hoge gebrandschilderde ramen zien we aan de rechterzijde.

Alles is inmiddels alweer gesloopt. Het is letterlijk een grote puinhoop.





De kamertjes voor de ouderen voldeden niet meer aan de huidige eisen van huisvesting van ouderen. Het is dan handiger om alles maar te slopen en iets nieuws te bouwen. Het complex kwam in 2006 -op wat antikraakbewoning na- leeg te staan en in de zomer van 2009 gingen de slopers aan het werk. De onderste foto toont de situatie van november 2009: er rest nog slechts een hoop puin.

Er komen nu 54 zeer luxe 'zorgappartementen'. De capaciteit is dus gehalveerd.
Een kapel zal er bij het nieuwe zorgcentrum niet meer komen, wel fitness, horeca en ondergronds parkeren.
De prachtige gebrandschilderde ramen van de oude kapel zijn gelukkig wel behouden. Welke nieuwe bestemming ze krijgen weet ik niet.

_

Marktstraat en Markt

Deze foto is genomen op het punt dat sinds mensenheugenis hét centrale punt van de stad is geweest. Hier komen de wegen naar 's-Hertogenbosch, Antwerpen en Maastricht samen en ligt de toegang tot de markt van de stad Eindhoven.
Op de ansicht van 1921 kijken we richting de Markt. Links is de Demer, rechts en de Rechtestraat. Op de achtergrond zien we in de verte de Nieuwstraat die op de Vestdijk uitkomt.

Een hele horde volk poseert op straat, waarbij ze een eerbiedige afstand bewaren tot de politieagent die waarschijnlijk nodig was om het drukke verkeer te regelen. De Vestdijk en de Wal waren toen nog geen doorgaande route en alle noord-zuidverkeer moest hier langs.

Het verbindingsstukje tussen dit kruispunt en de Markt heet tegenwoordig de Marktstraat. Voor 1930 hoorden de adressen nog bij de Markt⁽¹⁾. Zo'n 100 jaar geleden was deze hoek van de markt ook wel bekend als "Hoendermarkt", maar dit werd niet als officiële straatnaam gebruikt.





Er is hier sinds 1921 veel veranderd.

Linksvoor op de hoek lag vroeger café Limburgia en daarachter een winkel (middelste zonnescherm) waar Heerenmode te lezen staat. Dit was de opvolger van lederzaak Promper die er tot 1919 zat en voorganger van horloger Eijck die er omstreeks 1925 begon. Omstreeks 1954 is Limburgia gesloopt (oorlogsschade?) en heeft Frans Eijck zijn winkel naar de hoek toe uitgebouwd. Tot omstreeks 1985 bleef het de juwelierszaak van Eijck. Tegenwoordig zit in het grote hoekpand de chique juwelierswinkel van Pijnenburg.

Achter Pijnenburg zien we een pand met 5 traveeën dat ook op de foto van 1921 nog te herkennen is, al was het toen een etage lager. Eigenlijk zijn het twee heel oude huizen die in 1921 alle twee door Van de Water's schoenenzaak zijn gebruikt. De historie van de huizen is volledig gedocumenteerd in het boek "Eindhovens Verborgen Verleden"⁽²⁾. De schoenenzaak bleef tot 1988 op huisnummer 6. Op 4A (het rechterdeel) zat toen Wildenberg sportmodes. Daarna kwam er een hele rits van kleding- en sportmodezaakjes in de twee huizen: Bubbels (1988-92), Spill Fashion (1989-90), Naf Naf (1991-92), Springgarden (1998), Impressions (2001), Coach (2005 tot nu), Jackpot (2001 tot nu).

Op de foto van 1921 zien we achter Van de Water's Schoenbazar nog het sigarenwinkeltje Flor Fina van Van de Ven en (puntgevel) de kledingzaak van D. de Jong. Tegenwoordig is het één winkel, The Store. Daar eindigt de Marktstraat en begint de huidige Markt.


⁽¹⁾ Het hoekpand Limburgia was toen het in 1954 gesloopt werd Marktstraat 10. Voor de vorming van Groot Eindhoven in 1920 was het Markt 2, daarna werd het Markt 27.
De huizen van schoenenzaak Van de Water waren oorspronkelijk Markt 4-6 en het werd na 1920 omgenummerd naar Markt 29. Na 1934 werd het Marktstraat 6.

⁽²⁾ Jos en Bauke Hüsken, Eindhovens Verborgen Verleden, Uitgeverij Aprilis, 2006, isbn-10 90.5994.053.9

_

Tersteeg's Roostenplein

Bovenste foto is van omstreeks 1930 van -wat toen heette- het Roostenplein. Het plantsoen op de voorgrond is net aangelegd en nog kaal. Het ontwerp (1929) was van de Naardense tuinarchitect D.F. Tersteeg, een man die door Anton Philips naar Eindhoven was gehaald. Tersteeg richtte het plein volgens een strak, symmetrisch schema in. Toen bleek dat er op deze plek een niveauverschil was, vond hij dat het eigenlijk geëgaliseerd moest worden. Maar dat was te kostbaar, dus liet men het maar zo.
Dat het grasveld afliep, kwam achteraf goed uit: zo had de jeugd in de winter een prachtige glijbaan om te sleeën.

Op de foto zien we de jonge bebouwing rond het plein. Uiterst links ligt de Hortensiastraat. Op de hoek naar de Primulastraat is een open plek. Hier zou in 1933 de winkel van Veldhoen komen. De zijgevel die we zien is van café Torenzicht.
Uiterst rechts staat de in 1929 gebouwde toren van de Gerardus Majellakerk te pronken.





Het Roostenplein werd in 1945 omgedoopt tot St. Gerardusplein.

Achteraan in de verte de rij winkels St. Gerardusplein 13-17 waarvan bij een aantal de mooie baksteen helaas wit werd geverfd.
Het plantsoen heeft de opzet van 1929 behouden. De paden lopen nog ongewijzigd. Het witte grind (wat Tersteeg destijds een miskleun bij de uitvoering vond) heeft plaats gemaakt voor asfalt en de bomen hebben niet meer de symmetrische opstelling die Tersteeg nodig vond. Maar mooi zijn de kastanjes en beuken wel.

_

Woensel: Wilhelminalaan wordt Weverstraat

De bovenste ansicht is van 1912. Wat was Woensel toen nog mooi! Een vriendelijk straatje met een dorpse aanblik. Hoe anders ligt het er tegenwoordig bij...
Wat toen de Wilhelminalaan heette, dat stuk straat van 1912 is er wel nog steeds. Het heet er nu Weverstraat en alle woningen zijn inmiddels vervangen.





Op de oude ansicht zien we links de arbeiderswoningen die de gemeente Woensel in 1900 had laten bouwen. Aan de rechterzijde zien we de huizen die Philips in 1909 liet bouwen. Dat was het allereerste woningbouwproject van de N.V., in de decennia er na zouden nog duizenden van zulke Philips-woningen volgen.
De Wilhelminalaan liep van de Kruisstraat door de velden naar de Broekseweg. Toen Woensel werd geannexeerd werd de straat omgedoopt in Weverstraat, want anders werd het verwarrend met het Wilhelminaplein dat al in Eindhoven lag.
Links, voor de rij witte woningen gaat men de Spinnerstraat in.

De mooie witte woningen aan de linkerzijde en het karakteristieke winkelpand rechts hebben er nog heel lang gestaan. In 1965 werd de Weverstraat hardhandig doorsneden omdat de Montgomerylaan met zijn flats met de Fellenoord moest worden verbonden, waarbij het achterste deel van de Weverstraat geamputeerd werd.
Wat de bestuurders een jaar of 10 later bezield heeft om deze historische woningbouw ook maar te slopen, snap ik niet. Deze woningen hadden met een opknapbeurt toch makkelijk een gemeentelijk monument kunnen worden. Maar nee, het werd platgegooid en er kwam in 1980 een paar rijtjes fantasieloze nieuwbouw voor in de plaats.

_

Het pleintje bij Rodenbachlaan en Potgieterstraat

Eerder had ik al een foto van het end van de Potgieterstraat in 1936, dit hier is een foto van het begin van de straat in 1952.




Links het hoge blok is Potgieterstraat 3-11, het maakt deel uit van de monumentale woningbouw van de Helmerslaan en omgeving. Achter het huizenblok ligt de zijstraat Binnewiertzstraat (het mooiste straatje van de Schrijversbuurt).

Het huis uiterst rechts met puntdak ligt aan het eind van de Rodenbachlaan. Dit pand (Rodenbachlaan 30) werd omstreeks 1936 gebouwd.
Het werd eerst bewoond door het pasgehuwde echtpaar J.H. van den Berge-de Jong uit Den Haag. Hij was werktuigbouwkundig ingenieur. In 1951 woonden ze er nog.
Van 1972 tot 2006 was het de woning van het echtpaar W.H. de Hoop-de Vries. Hij was een bouwkundig ingenieur, zij een psycholoog.
Onlangs zijn er weer nieuwe mensen komen te wonen. De voortuin, die de bijna 80-jarige mevrouw de Hoop wat had verwaarloosd, richtte de nieuwe eigenaar opnieuw in door een gazon van kunstgras aan te laten leggen! Ook houtwerk en ramen werden vernieuwd, misschien ook met kunststof maar dat is dan niet te zien. De oorspronkelijke indeling van ramen bleef mooi gehandhaafd.
Op grond van de geschiedenis van eerdere bewoners verwachten we dat de nieuwe mensen tot kort na 2040 op Rodenbachlaan 30 zullen blijven wonen. Misschien dat het plastic gazon dan wel een keer gemaaid is.

_

De W-hal wordt niet gesloopt

Op de ansicht van 1966 zien we de toen nog pasgebouwde THE, Technische Hogeschool Eindhoven. Nu heet het TU/e met de U van universiteit.
Linksvoor is de hal van Werktuigbouw, dat was in 1959 het eerste gebouw dat op de TH-campus werd neergezet. Daarachter het Hoofdgebouw van 1963. Beide gebouwen waren een creatie van architecten Sam van Embden en Jacques Choisy. Kenmerkend voor hun ontwerp waren de loopbruggen die alle gebouwen van de universiteit met elkaar verbinden. Op de foto zien we de loopbrug die van de W-Hal naar E-Hoog leidt.





Behalve het oudste gebouw van de campus is de W-hal ook een soort van knooppunt van loopbrug-wegen. Iedereen die van Hoofdgebouw of Auditorium naar een van de faculteitsgebouwen moest, kwam hier langs. Door de gang op loopbrugniveau zag je in de W-hal beneden de technici aan hun machines knutselen. Het rook er naar olie en metaal.

Het recente plan om deze hal te verbouwen, stuitte op veel verzet. De hal met het unieke dak, de laatste overgebleven Embden/Choisy-hal, zou gesloopt gaan worden. Met succes kwam een actiegroep in het verweer. Het wordt nu geen sloop, maar een aangepaste verbouwing waarbij het uiterlijk intact blijft.

_